| Aantekeningen |
- Bij het incident op **10 februari 1751** in de buurt van het **Dierense Bosch** vond een gewelddadige confrontatie plaats tussen de boswachter **Jacob Witke** en twee vermoedelijke stropers, **Teunis van Apeldoorn** (ook wel "de Cuijper" of "Hasekuijper" genoemd) en **Willem Kets**.
### Het verloop van het incident
Rond half negen 's avonds hoorde boswachter Witke een schot en ging hij op onderzoek uit richting het bos. Hij trof daar twee mannen aan, elk gewapend met een snaphaan (geweer). Toen Witke de mannen aansprak en hen achtervolgde terwijl zij zich probeerden terug te trekken, ontstond een handgemeen:
* **De confrontatie met Willem Kets:** Witke haalde de achterste man (Willem Kets) in en sloeg hem met de **kolf van zijn geweer** op zijn rug.
* **De schietpartij:** Willem Kets riep daarop om hulp: **"Kuijper, Kuijper!"**. Teunis van Apeldoorn draaide zich op dat geroep om en **schoot de boswachter recht in de borst**.
* **Fysieke strijd:** Ondanks zijn zware verwonding wist Witke nog op Willem Kets te schieten, die daardoor viel of struikelde. Witke probeerde Kets zijn geweer af te nemen en sloeg hem met de loop tegen het voorhoofd, maar raakte door zijn eigen schotwond bedwelmd en moest het geweer laten varen.
### Directe gevolgen na het incident
De boswachter overleefde de aanslag ternauwernood en werd naar het **Hof te Dieren** gebracht, waar hij door een chirurgijn werd verbonden. Zijn toestand werd als zeer kritiek beschreven ("discrimine vitæ"), waardoor men vreesde voor zijn leven.
De daders reageerden als volgt:
* **Willem Kets:** Hij liep een bloedende hoofdwond op. Diezelfde avond verscheen hij bij het huis van de chirurgijn (meester Croese) in Dieren om zich te laten verbinden. Hij loog hierbij over de oorzaak en beweerde dat hij de verwonding door een **val** had opgelopen. Kort daarna nam hij de vlucht en bleef hij **voortvluchtig** ("veltvlugtig").
* **Teunis van Apeldoorn:** Hij werd aanvankelijk in hechtenis genomen, maar wist uit zijn gevangenschap te **ontsnappen** ("evaderen" of "echapperen").
### Juridische en sociale nasleep
Het **Hof van Gelre en Zutphen** startte een strafproces tegen de beide mannen. Omdat zij beiden op de vlucht waren, konden zij niet persoonlijk verschijnen tijdens de rechtszittingen in juli 1751.
* **Veroordeling bij verstek:** Het Hof verleende de aanklager (de Momber) op 1 juli 1751 toestemming om de zaak bij verstek af te handelen. De Momber eiste de **doodstraf, lijfstraf** of een andere zware straf naar verhouding van hun misdaad. Op **8 december 1751** werd er een vonnis ("sententie") uitgesproken.
* **Financiële gevolgen:** In de jaren na het incident (1754-1755) werd er beslag gelegd op de bezittingen van Teunis van Apeldoorn en zijn vrouw Elisabeth ter Brugge in Dieren om uitstaande schulden en renten te verhalen. Uiteindelijk werd dit beslag op 11 december 1755 opgeheven nadat de schuld aan de erfgenaam van Rudolf van Olderen was voldaan.
* **Identificatie:** De boswachter kon vanuit zijn ziekbed de daders aanwijzen. Toen Teunis van Apeldoorn bij hem werd gebracht, veranderde deze van gelaatsuitdrukking, wat door de scholt als een schuldbekentenis werd gezien.
Het incident werd door de autoriteiten getypeerd als een **"Gruwelstuk"**. De vlucht van Willem Kets zorgde voor een blijvende breuk met de rest van zijn familie, die op dat moment invloedrijke posities in de regio bekleedde.
- Willem Kets, die in 1751 betrokken was bij het gewelddadige incident met de boswachter, is een zoon van **Johannes (Jan) Kets (ca. 1675–ca. 1750)** en diens tweede echtgenote **Maria Willemsen**.
### Belangrijke details over zijn positie:
* **Halfbroer van de elite:** Willem was de halfbroer van de bekende **onderschout Johannes Kets (1707–1783)** en van **Hermken Kets** (de vrouw van Evert Dolman) en **Geertruijd Kets** (de vrouw van Reijnder Hendriks).
* **Magescheid van 1743:** In een erfverdeling (magescheid) van 22 april 1743 wordt Willem expliciet genoemd als een van de kinderen van Maria Willemsen en Jan Kets. Hij ondertekende dit document zelf ook.
* **Het incident van 1751:** Op 10 februari 1751 werd Willem in het Dierense Bosch betrapt door boswachter Jacob Witke. Terwijl Willem door de boswachter met een geweerkolf werd geslagen, schoot zijn metgezel Teunis van Apeldoorn de boswachter in de borst. Willem liep hierbij een hoofdwond op, waarvoor hij zich in Dieren liet verzorgen alvorens hij de plaats ontvluchtte.
* **Sociaaleconomische breuk:** In tegenstelling tot zijn halfbroer Johannes, die opklom tot onderschout, werd Willem na dit incident als **"veltvlugtig"** (voortvluchtig) beschouwd. Dit verklaart mogelijk waarom hij in latere genealogische overzichten minder prominent aanwezig is dan de takken die in Dieren en Rozendaal bleven wonen.
- De vlucht van Willem Kets na het gewelddadige incident in het Dierense Bosch op 10 februari 1751 had zowel directe juridische als langdurige sociale gevolgen voor zijn familie. Hoewel de bronnen geen expliciete collectieve straf voor de hele familie vermelden, zijn de indirecte effecten duidelijk zichtbaar in de archieven:
* **Directe betrokkenheid en confrontatie:** Direct na het incident, waarbij de boswachter Jacob Witke in de borst werd geschoten, vluchtte de gewonde Willem Kets naar Dieren. Hij verscheen bij het huis van een "meester" (vermoedelijk een familielid of de lokale meester Croese) met een bloedende hoofdwond. Dit dwong zijn directe omgeving om te gaan met een gewonde en voortvluchtige crimineel op het moment dat de autoriteiten naar hem op zoek waren.
* **Juridische vervolging door de 'Momber':** Er werd een officieel proces aangespannen bij het **Hof van Gelre en Zutphen** tegen Willem en zijn metgezel Teunis van Apeldoorn. Omdat Willem "geabsenteert" (vertrokken) was uit Dieren en "veltvlugtig" bleef, kon hij niet in persoon verschijnen op de rechtszitting van 1 juli 1751. Dit soort publieke rechtszaken bracht de familie Kets, die destijds tot de lokale elite behoorde, ongetwijfeld in een kwaad daglicht.
* **Sociaaleconomische contrasten binnen de familie:** Willems status als voortvluchtige vormde een schril contrast met de rest van zijn familie. Terwijl Willem als een gevaarlijke stroper werd gezocht, bekleedde zijn halfbroer **Johannes Kets** invloedrijke posities als **geërfdengerichtsman** en later als **onderschout van Dieren**. Johannes moest in zijn ambtelijke hoedanigheid de wet handhaven die zijn eigen broer had overtreden.
* **Marginalisering in de familiegeschiedenis:** In de uitgebreide genealogische documenten ("Nakomelingen van Johannes Kets") wordt Willems tak aanzienlijk minder prominent beschreven dan de takken die in de regio bleven en carrières maakten in het bestuur of de kerk. Zijn vlucht betekende een **sociaaleconomische breuk**; waar zijn broers en neven landerijen en veerrechten beheerden, verdween Willem uit de officiële lokale registers van gegoede burgers.
Samenvattend leidde Willems vlucht tot een pijnlijke breuk in de familie: de tak van de "brave" Johannes klom op tot het burgemeesterschap van Rozendaal, terwijl Willem als een "veltvlugtige" stroper uit de lokale Dierense geschiedenis verdween.
- Op basis van de beschikbare gerechtelijke bronnen en genealogische verslagen kan worden geconcludeerd dat **Willem Kets nooit door de autoriteiten is gevonden** na het gewelddadige incident in het Dierense Bosch op 10 februari 1751.
Hieronder volgt een toelichting op zijn status als voortvluchtige en de juridische afwikkeling:
* **Onmiddellijke vlucht:** Na de confrontatie met de boswachter, waarbij Willem een hoofdwond opliep, liet hij zich diezelfde avond nog verzorgen door een chirurgijn in Dieren. Direct daarna heeft hij zich echter uit zijn woonplaats "geabsenteert" (vertrokken) om aan arrestatie te ontsnappen.
* **Status als "Veltvlugtig":** In de officiële aanklacht van de Momber van de landschap (de openbaar aanklager) uit 1751 wordt expliciet vermeld dat Willem Kets en zijn metgezel Teunis van Apeldoorn op dat moment beiden nog **"veltvlugtig"** (voortvluchtig) waren.
* **Veroordeling bij verstek:** Omdat Willem onvindbaar bleef, werd hij bij **openbaar edict** en via de **kerkenspraak** gedagvaard om voor het Hof van Gelre en Zutphen te verschijnen op 1 juli 1751. Toen hij op deze dag niet kwam opdagen, verleende het Hof verstek ("niet comparitie"). Op 8 december 1751 werd er uiteindelijk een **sententie (vonnis) bij verstek** uitgesproken, zonder dat Willem in hechtenis was.
* **Sociaaleconomische verdwijning:** In de familiegeschiedenis wordt de vlucht van Willem gemarkeerd als een definitieve **sociaaleconomische breuk**. Terwijl zijn familieleden (zoals zijn halfbroer Johannes) invloedrijke posities bleven bekleden in Dieren, verdween Willem volledig uit de lokale registers. De bronnen vermelden op geen enkel moment een latere aanhouding, terugkeer of overlijden in de regio, wat suggereert dat hij elders een nieuw leven heeft opgebouwd of elders is overleden onder de radar van de Gelderse autoriteiten.
Samenvattend bleef Willem Kets voor het gerecht en zijn familie een **voortvluchtige delinquent** die de rest van zijn leven buiten het zicht van de Dierense overheid doorbracht.
|
1715 - 
ovl. ca. 1744 (Leeftijd 69 jaar) 